Một vài kinh nghiệm khi tiến hành làm phả hệ

 Phả hệ là một phần vô cùng quan trọng trong cuốn gia phả, và muốn thực hiện tốt phần này thì khâu đi điền dã luôn được coi trọng và không thể bỏ qua. Vậy mục đích của việc đi điền dã để làm gì và kinh nghiệm để xây dựng một bản phả hệ hoàn chỉnh cần những gì?
Phả hệ là một phần vô cùng quan trọng trong cuốn gia phả, và muốn thực hiện tốt phần này thì khâu đi điền dã luôn được coi trọng và không thể bỏ qua. Vậy mục đích của việc đi điền dã để làm gì và kinh nghiệm để xây dựng một bản phả hệ hoàn chỉnh cần những gì?

Mục đích của việc đi điền dã

Một vài kinh nghiệm khi tiến hành làm phả hệ

Trong phạm vi gia phả, đi điền dã có nghĩa đơn giản là đi tìm hiểu và nắm bắt thông tin về bà con, dòng họ của một họ tộc nào đó mà ta đang thực hành gia phả, nghĩa là ta phải đến từng gia đình để lấy lý lịch từng người, quá trình sinh hoạt của người đó từ thời thơ ấu cho tới lúc trưởng thành, mối liên hệ giữa người đó với bà con xung quanh, thành tích hoạt động của cuộc đời họ.
Vậy, làm phả ký hay phả hệ đều cần phải đi điền dã. Đó là khâu quyết định cho việc hình thành bộ gia phả hoàn chỉnh và chính xác nhất.

Một vài kinh nghiệm khi xây dựng phả hệ

Dùng tờ rơi, biểu mẫu để thu thập thông tin từng gia đình


Tuy nhiên phương pháp này chưa được đánh giá cao, vì với biểu mẫu hay form có sẵn này  chỉ giúp chúng ta thu thập được tên, năm sinh, còn những vấn đề khác sẽ rất khó để nắm bắt hết. Cái chúng ta cần là một hành trang chi tiết hơn để phần phả hệ thể hiện được cuộc đời của từng con người trong mỗi dòng họ.

Trực tiếp đi tìm hiểu và nắm bắt thông tin để xây dựng phả hệ

- Người làm gia phả phải đi từng gia đình để phỏng vấn, nếu trong họ có người nhà đưa chúng ta đi đến bà con, giới thiệu với bà con trước thì chuyện ghi chép rất nhẹ nhàng. Nhưng thường gia đình chỉ đưa chúng ta đến một số nhân vật lão thành hay quan trọng nào trong họ thôi, còn thì ta phải tự từ nhà này đến nhà kia trong họ để phỏng vấn.

- Nếu không có người đưa đi giới thiệu thì :

+ Chúng ta phải dài dòng giải thích về lợi ích của gia phả,

+ Nên có một quyển gia phả làm mẫu cho người ta xem, để người ta có thể hình dung ra được là mai mốt họ cũng sẽ có một quyển sách gia phả tương tự để họ tin tưởng ta mà cung cấp thông tin.
Trong quá trình đi điền dã, thỉnh thoảng chúng ta cũng gặp trường hợp người trong họ không muốn làm gia phả hoặc nghi ngờ chúng ta, muốn điều tra họ làm điều gì thì họ phản ứng lại, hoặc không cho ghi hoặc đuổi khéo … thì phải kiên trì giải thích hay nhờ người đứng ra xây dựng gia phả giải quyết.

Vậy, kinh nghiệm cho chúng ta thấy, có người nhà đưa chúng ta đi giới thiệu trước thì thuận lợi vô cùng... Hoặc có tập gia phả làm mẫu thì hay quá, vì họ thấy rằng chúng ta là "người thật, làm việc thật".

Xử lý thông tin nhanh nhạy

Khi đi lấy thông tin để làm phả hệ ta nên nắm cho hết những điều cần biết về người đó (họ, tên, tên riêng, ngày sinh , ngày mất, giỗ, mộ, quê quán, học lực, công việc, nơi làm việc, thói quen, địa chỉ cư trú ...), giúp cho con cháu các thế hệ sau biết rõ tổ tiên mình. Nó có thể giúp cho phần viết phả ký, ngoại phả... thuận lợi hơn. Sau khi có đầy đủ thông tin ta phải xử lý.

Muốn nói tốt cho dòng họ mình hay giấu cái xấu (vợ 1, vợ 2, - muốn bỏ bớt) hay có những thông tin ta phải xem lại bối cảnh lịch sử.

Tổng kết lại một cách chính xác và hoàn chỉnh nhất

Làm phả hệ là việc làm rất quan trọng, phải thực hành thật khoa học. Việc thu thập thông tin phải thật khéo léo, phải xem xét những mâu thuẫn trong thông tin một cách nhẹ nhàng – phỏng vấn phải đầy đủ về hoạt động tóm tắt của một con người song không đi phải điều tra “khai thác” làm cho người ta sợ mà phải giải thích để họ thấy cần thiết để lại cho con cháu thế hệ sau hiểu biết về mình.
Nếu làm thật tốt khâu này thì phần phả ký, ngoại phả sẽ đầy đủ hơn – chất lượng bộ gia phả sẽ được nâng lên.