Gia phả và những vấn đề cần biết khi lập gia phả

Tạo lập gia phả là một trong những việc làm hiện được rất nhiều dòng họ quan tâm. Các cuốn gia phả hiện khá phổ biến nhưng lại không giống nhau, do cách làm, cách hiểu và phần lớn là do thiếu thông tin. Hiểu được điều đó trong nội bài viết này chúng tôi sẽ chia sẻ những thông tin liên quan đến gia phả cũng như các vấn đề cần biết khi lập gia phả.
 Gia phả là một từ Hán Việt, trong đó Gia có nghĩa là gia đình, gia tộc, họ tộc còn Phả là cuốn sách biên chép con người, sự việc theo thứ tự, hệ thống. Như vậy có thể hiểu Gia phả là cuốn sách ghi chép lại lịch sử các thế hệ của một gia đình hay họ tộc.

Tùy quy mô và cách viết, Gia phả còn được gọi là Tộc phả (Tộc phổ), Phả chí, Phả hệ, Phả truyền. Các nhà tông thất còn gọi gia phả của vương triều, dòng tộc mình là Ngọc phả, Thế phả.

Đối tượng của gia phả là gia đình và dòng họ. Gia đình phản ánh mối quan hệ giữa gia đình và dòng họ. Dòng họ gồm nhiều giai đình cùng huyết thống, các thế hệ con cháu cùng một tổ tiên. Dòng họ là sự liên kết các gia đình cùng chung ông Tổ-bà Tổ và Tổ quán. Các gia đình có quan hệ hữu cơ, cố kết mà mang đâm sắc thái văn hóa tâm linh, phát triển vĩnh hằng, trường tồn trong không gian, thời gian. Gia đình-Dòng họ có trước, Gia phả có sau. Nội dung của gia đình- dòng họ phải được phản ánh qua gia phả. Như vậy gia phả có thể được coi như một bản sử kí của một gia đình hay một dòng họ.

Gia phả cung cấp các tri thức về dòng họ và những quy luật phát triển của dòng họ, giúp con người nhận thức đầy đủ vị trí của mình trong gia đình, dòng họ từ đó ý thức xây dựng gia đình và dòng họ mình. Bên cạnh đó gia phả còn mô tả triển vọng của sự vận động của dòng họ trong tương lai.

Gia phả được hiểu là lịch sử của một dòng họ. Để cho gia phả có giá trị và phát huy được tác dụng đối với con cháu, thì trong quá trình xây dựng gia phả cần lưu ý những vấn đề sau:

Thứ nhất, những người biên soạn phải xác định được rằng viết gia phả là viết sử, sử của dòng họ chứ không viết văn vậy nên hành văn phải ngắn gọn, giản dị, tử ngữ sử dụng phải rõ ràng, dễ hiểu không sử dụng những từ ẩn nghĩa gây khó hiểu cho người xem.

Thứ hai, viết gia phả là sưu tầm, biên soạn những tư liệu về cuộc sống đã qua của các bậc tiên tổ cũng như các thế hệ có trong dòng học để nêu cao truyền thống tốt đẹp của dòng học và cho con noi theo.

Thứ ba, để lập được gia phả cần rất nhiều thời gian và với một cá nhân thì rất khó có thể thực hiện được vậy nên muốn viết gia phả cần phải có một hội đồng. Người chép gia phả phải là người có kiến thức sâu rộng nhất là kiến thức vè lịch sử để khi viết đến nhân vật nào, thời đại nào đều có thể hình dung được bối cảnh lịch sử của thời kì đó.

Thứ tư, ghi gia phả phải ghi đầy đủ cả nam và nữ, tuyệt đối không được trọng nam khinh nữ. Và trình bày gia phả phải rõ ràng, dễ hiểu để con cháu những thế hệ sau nhìn vào có thể dễ dàng hiểu được nguồn cội của mình.

Như vậy, chúng tôi đã chia sẻ đến các bạn những thông tin liên quan đến gia phả cũng như những điều cần biết khi xây dựng gia phả. Hi vọng với tất cả những gì chúng tôi cung cấp trên đây có thể giúp bạn hiểu rõ hơn về vấn đề này cũng như xây dựng được gia phả dòng tộc mình dễ dàng và thuận lợi.